Jak zawsze, gdy porusza się jakiś temat, konieczne jest wyjaśnienie kilku pojęć. Ze słownika Królewskiej Akademii Hiszpańskiej uzyskujemy następujące definicje:

• Racja: Część lub porcja pożywienia podawana zarówno ludziom, jak i zwierzętom.
• Pokarm: Każda z substancji, które organizm żywy przyjmuje lub otrzymuje w celu odżywiania.
• Składnik: Składnik, który wraz z innymi wchodzi w skład lekarstwa, napoju, potrawy lub innej mieszaniny.
• Składnik odżywczy: To coś, co odżywia, a odżywiać oznacza zwiększać substancję ciała zwierzęcego lub roślinnego za pomocą pokarmu, uzupełniając części, które są tracone w wyniku procesów katabolicznych.

TRAWIENIE U PRZEŻUWACZY

Znajomość układu pokarmowego przeżuwaczy i jego funkcji pozwoli nam wiedzieć, jaki rodzaj pokarmu należy im dostarczać. Przeżuwacze, takie jak krowy, owce i kozy, są roślinożerne, mają żołądek z czterema komorami (z których wyróżnia się żwacz) i jako jedyne są zdolne trawić celulozę (błonnik) na poziomie żwacza.

Warto podkreślić, że przeżuwacz po urodzeniu nie ma jeszcze funkcjonalnego żwacza i musi przejść proces adaptacji. Dlatego dodatek błonnika do diety we wczesnych etapach powinien być stopniowy, aby stymulować rozwój żwacza. Przeżuwanie to zwracanie pokarmu, po którym następują ponowne żucie, ponowne ślinienie i ponowne połykanie.

POTRZEBY ŻYWIENIOWE PRZEŻUWACZY

Potrzeby żywieniowe zwierząt muszą być pokryte przez pokarm, który im się oferuje.

Wymagania żywieniowe zwierząt można podzielić na:

• Utrzymanie: są to potrzeby zwierzęcia związane z wykonywaniem aktywności fizycznej i utrzymaniem funkcji życiowych. Zależą od masy ciała zwierzęcia.
• Wzrost
• Ciąża
• Produkcja: są to wymagania żywieniowe bydła niezbędne do utrzymania określonego poziomu produkcji.

Warto podkreślić, że niedobór lub nadmiar składnika odżywczego w diecie bydła spowoduje zaburzenie równowagi, które oprócz wpływu na produkcję może zagrozić zdrowiu zwierząt. Dlatego przy układaniu dawki należy uwzględnić równowagę energii i białka oraz zadbać o pokrycie zapotrzebowania na błonnik, aby uniknąć zaburzeń na poziomie żwacza.

ŻYWIENIE BYDŁA

Polega na dostarczaniu zwierzętom wszystkich niezbędnych składników odżywczych, aby mogły się utrzymać i osiągać poziomy produkcji pożądane przez hodowcę, a jednocześnie pozostawały w dobrym zdrowiu. Potrzeby żywieniowe nie są jednakowe dla każdego zwierzęcia, ponieważ wpływają na nie między innymi poziom produkcji, genetyka i warunki środowiskowe.

W codziennej pracy gospodarstw należy odróżniać całkowite wymagania od rzeczywistej podaży, ustalając margines bezpieczeństwa. Margines ten ustala się po to, aby zapewnić, że wszystkie zwierzęta jedzą, ponieważ w stadach występuje dominacja i nie wszystkie mają dostęp do tej samej ilości pokarmu.

Żywienie cieląt

Po urodzeniu cielę powinno jak najszybciej pobrać siarę, bezpośrednio od matki albo z butelki lub wiadra. Takie żywienie będzie trwało do odsadzenia. W tym czasie będzie otrzymywać pokarm płynny (siara i mleko) oraz stały (pasza treściwa i pasza objętościowa). Przez pierwsze trzy dni należy podawać siarę. Od czwartego dnia należy podawać dobrej jakości preparaty mlekozastępcze (wysoki poziom białka pochodzącego z produktów ubocznych mleczarstwa), dostępne na rynku. Po ukończeniu dwóch tygodni życia należy oferować paszę stałą do woli lub w małych ilościach kilka razy dziennie. Taka dieta powinna składać się z paszy starterowej oraz dobrej jakości suchej trawy.

Żywienie młodego bydła

U samic okres ten trwa od odsadzenia do wycielenia. Ponieważ jest to długi okres, zwierzęta mają w jego trakcie różne wymagania żywieniowe. Dopóki jałówki nie ukończą 4 miesięcy, żywienie opiera się na dobrej jakości suchych paszach objętościowych oraz paszach treściwych o wysokiej zawartości białka. Od 4. miesiąca można włączać kiszonki, choć w małych ilościach.

Między 6. miesiącem a ukończeniem roku życia można podawać im każdy rodzaj paszy objętościowej oraz paszę treściwą o wysokiej zawartości białka, w większych ilościach niż w poprzednim etapie.

Od ukończenia roku mogą być żywione każdym rodzajem pasz objętościowych i koncentratów, w formie dawki pokarmowej. Powinna ona zachowywać równowagę między energią a białkiem i pozwalać zwierzętom dalej się rozwijać, ale nie tuczyć się.

Żywienie krów w produkcji

Żywienie na tym etapie zależy od momentu cyklu produkcyjnego, w którym znajduje się krowa, oraz od poziomu produkcji. Laktacja trwa średnio 10 miesięcy, po czym następuje około dwumiesięczny okres zasuszenia. Ilość produkowanego mleka osiąga szczyt po 45 dniach, a następnie stopniowo spada aż do zasuszenia. Na tym etapie uwzględnia się potrzeby związane z utrzymaniem, produkcją, ciążą (ostatnia trzecia część) oraz wzrostem (do pierwszego wycielenia).

Energia w dawce pokarmowej dostarczana jest przez węglowodany w postaci cukrów i skrobi (szybka dostępność) oraz strawnego błonnika (wolna dostępność). Tłuszcze również dostarczają energii, ale ich stężenie w dawce powinno być ograniczone (3-5% suchej masy dawki). W pierwszym etapie laktacji, z uwagi na niskie pobranie paszy przez krowy, tracą one kondycję ciała. Po minięciu szczytu laktacji zapotrzebowanie na energię spada, dlatego udział koncentratu w dawce może zostać zmniejszony.

Białko pobierane przez krowę może mieć różne pochodzenie i jest wykorzystywane przez mikroorganizmy żwacza do tworzenia białka mikrobiologicznego. To właśnie białko jest rzeczywiście wykorzystywane przez krowę. Azot niebiałkowy przyczynia się do powstawania białka mikrobiologicznego. W pierwszym okresie laktacji znaczna część białka w dawce powinna stanowić białko bypass (białko, które unika fermentacji w żwaczu), aby zapobiegać zaburzeniom w układzie pokarmowym krów.

Żywienie krów zasuszonych

W tym okresie konieczne jest pokrycie potrzeb zwierzęcia i unikanie zmian w jego kondycji ciała ze względu na komplikacje, jakie mogłoby to spowodować przy porodzie i w okresie po nim. Krowom zasuszonym należy zapewnić wystarczającą ilość błonnika i ograniczyć spożycie ziarna. W tygodniach poprzedzających poród zwierzęta powinny być stopniowo przyzwyczajane do dawki, którą będą pobierać po wycieleniu.

SYSTEMY DAWKOWANIA PASZY

Istnieją trzy systemy dawkowania, które różnią się pod pewnymi względami:

• NRC 2001 (National Research Council, USA)
• INRA 2007 (Institute National de la Recherche Agroalimentaira, Francja)
• CNCPS (Cornell Net Carbohydrate and Protein System, USA)

Rada Handlowa Mida

W żywieniu bydła nie ma jednej recepty. Układanie diety wymaga wiedzy i doradztwa. Do sporządzania dawki należy zawsze używać surowców wysokiej jakości, ponieważ znajdzie to odzwierciedlenie w uzyskanej produkcji oraz stanie zdrowotnym stada. Regularne wykonywanie analiz kiszonek i pasz pozwoli uzyskać bardziej rzeczywistą wiedzę o składnikach odżywczych dostarczanych w diecie.