Podłoża: Czy można uprawiać bez gleby?
Mimo że gleba jest głównym elementem podparcia i odżywiania upraw, możliwa jest również uprawa bez niej. Podłoża to materiały stałe, których pochodzenie może być naturalne lub sztuczne, organiczne lub nieorganiczne. Ich funkcje to przede wszystkim podtrzymywanie roślin i zapewnianie miejsca dla ich korzeni. W zależności od składu podłoża i dodatków może ono uczestniczyć w odżywianiu roślin.
Podłoża można klasyfikować według różnych cech:
- Podłoża naturalne organiczne (pochodzenia zwierzęcego lub roślinnego) oraz nieorganiczne (obojętne).
- Granulometria. Cząstki większe lub mniejsze niż 3 mm oraz porowatość powstająca między nimi.
- Stopień aktywności chemicznej. Obojętne, których funkcją jest jedynie podtrzymywanie roślin, oraz chemicznie aktywne, które zatrzymują składniki odżywcze.
Przy wyborze należy wziąć pod uwagę następujące aspekty:
- Rodzaj uprawy, do której przeznaczone jest podłoże
- Cel uprawy
- Dostępne narzędzia technologiczne w gospodarstwie
Z kolei podłoża mają szereg cech fizycznych i chemicznych, które opisano w poniższej tabeli.
|
Gęstość objętościowa
|
Jest to sucha masa stała podłoża w stosunku do jego suchej objętości (w tym porowatości)
|
|
Granulometria
|
Odnosi się do wielkości cząstek i ich rozmieszczenia, ponieważ wpływa to na porowatość podłoża
|
|
Porowatość
|
Część porów dostarcza korzeniom powietrze (makropory), a inna część (mikropory) służy do zatrzymywania wody
|
|
pH
|
Wymagane pH będzie zależeć od uprawy, dla której podłoże jest przeznaczone. Wartości pH kwaśne mogą powodować problemy z pobieraniem N i K. Przy pH wyższym niż obojętne dostępność P może być ograniczona.
pH można łatwo skorygować, stosując węglan wapnia w przypadku pH kwaśnego oraz siarkę, gdy jest ono zasadowe
|
|
Pojemność wymiany kationów (CIC)
|
Wysoka wartość CIC wskazuje na mniejszą skłonność do wymywania nawożenia podstawowego. Gdy CIC jest niska, dostarczanie składników odżywczych do podłoża musi być okresowe
|
|
Stosunek C/N
|
Pokazuje stopień dojrzałości i stabilność materii organicznej. Jego wartość maleje w miarę rozkładu materii organicznej.
|
|
Dostępność składników odżywczych
|
W zależności od rodzaju podłoża może ono pierwotnie zawierać niewielkie ilości składników odżywczych, dlatego może być konieczne nawożenie w momencie przygotowania podłoża oraz późniejsze nawożenia.
|
Najczęściej stosowane składniki podłoży mają pochodzenie zarówno organiczne, jak i nieorganiczne. Poniżej opisano niektóre z nich.
|
TORF
To podłoże par excellence. Osadza się ono z upływem czasu, a jego pochodzeniem jest częściowy rozkład roślinności bagien. Wyróżnia się dwa rodzaje torfów, które różnią się pochodzeniem, przy czym najbardziej cenione są torfy oligotroficzne.
|
WERMIKULIT
Należy do grupy krzemianów i ma pochodzenie nieorganiczne.
|
|
KORA DRZEW
|
PERLIT
To kolejny krzemian i należy go stosować z materiałami organicznymi.
|
|
ŚCIÓŁKA LIŚCIOWA
Pochodzi z procesu humifikacji liści głównych gatunków drzew występujących w lasach.
To odpowiednie podłoże dla różnych gatunków roślin ze względu na jego właściwości fizyczne i chemiczne.
|
PIASEK
Ma niską CIC, ale jest doskonałym składnikiem poprawiającym drenaż.
|
|
MATERIAŁY SYNTETYCZNE
Są to materiały obojętne, takie jak styropian, które poprawiają drenaż i napowietrzenie korzeni.
|
GLINA
Zapewnia podłożu rezerwę wody i składników odżywczych.
|
Przy formułowaniu podłoża należy wziąć pod uwagę cel tej formuły, czyli czy podłoże jest przygotowywane do wysiewu, ukorzeniania czy przesadzania, ponieważ wpływa to na zmianę pożądanych właściwości fizykochemicznych.
Porada handlowa Mida
Dobre podłoże to takie, które potrafi magazynować wodę w formie dostępnej dla roślin, zapewniać wystarczające napowietrzenie ich systemu korzeniowego nawet w warunkach bliskich zalaniu, zatrzymywać składniki odżywcze w formie przyswajalnej przez rośliny oraz mieć stabilną strukturę.
